Dialogu, Dalan Solusiona Polemika Politika Uma Kreda Preokupa

Dialogu, Dalan Solusiona Polemika Politika Uma Kreda Preokupa

- in Politics
7310
0
PR Lu OLo

DILI —   Dalan atu solusiona polemika politika neebe dadaun lao iha rai laran iha rua deit,  mantein dialogu entre lider siran eeb iha diferensia politika no  lao  tuir konstitusaun haruka.

Tuir Prezidente Republika Francisco Guterres Lu Olo dialogu bele lider partidu politiku tuur hamutuk hodi buka solusaun ba problema neebe iha tuir konstitusaun haruka.

Hau hakarak reafirma fila fali hanesan hau dehan metan metan hotu no hakatak ohin koalia ida, aban mos koalia nafatin hodi labele fo buat neebe ladiak ba povu,” dehan Lú Olo liu husi nia intervensaun iha dialogu neebehalao ho veteranu sira iha palasiu Prezidente Nicolau Lobato, Bairru Pite, Kuarta (6/12/2017).

Nia hatutan nuudar Prezidente Republika hakarak aprezenta mekanismu rua nee nuudar alternativa atu solusiona polemika politika neebe dadaun lao iha rai laran.

Iha biban nee xefe estadu informa konaba objetivu konvida veteranu sira atu mai hamutuk ho Prezidente iha palasiu hodi partilia hanoin balu relasiona situsaun politika neebe lao dadaun, bele buka dalan hamutuk hodi fo apoiu ba malu atu rezolve.

Iha fatin hanesan Veteranu Antonio Ai Tahan Matak dehan Prezidente Republika iha obrigasaun boot atu haree no  solusiona polemika politika neebe iha, tanba konstitusaun fo kompetensia tomak ba Prezidente Republika atu hola medidas ida nee.

Nia hatutan polemika politika neebe dadaun fo inserteza ba povu tamba kestaun neebe existe minoria no maioria, maibe tuir loos ida nee laos fukun, nee normal tanba nee maka obriga Prezidente atu haree karik bele foti desizaun tuir konstitusaun, labele foti desisaun hodi influensia ba kestaun ruma.

Nunee mos Jose Manuel dehan nuudar ema neebe maka majislatura iha konstitusaun, hakarek no halo konstitusaun dadaun Prezidente Republik ihamutuk nafatin konfiansa atu bele foti desisaun baibhira tensaun poltika kontinua lao nunee.

Iha fatin seluk Reitor Universidade Nasional Timor Lorosa’e (UNTL), Francisco Miguel Martins dehan atu solusiona situasaun polítika neebe maka oras nee Timor-Leste infrenta, Prezidente Repúblika (PR) tenke uza konstituisaun RDTL ho rigor.

Nia hatutan“UNTL fo votus konfiansa tomak ba PR nuudar Xefe de Estadu, simbólu unidade nasional no Komandante Supremu Forsa Armada RDTL atu uza kompetensia no poder prerogativu ho hanoin krítiku, prudente no auténtiku ba fenomena natureza ninian atu kaer metin konstituisaun RDTL ho rigor no hatuur konstituisaun ka lei inan nuudar baze fundamental solusaun problema hotu neebé akontese iha rai laran, garante unidade no estabilidade nasional.

PR mos tuir Francisco tenke rona mós lider nasional sira hotu, liu-liu lider históriku sira neebé ho hanoin diak atu konstrui nasaun ida nee iha paz, harmonia no demokrasia, hametin unidade no estabilidade nasional. Kria dialogu iha tempu hanesan ba sorumutu entre lider históriku ka fundador sira ho espiritu demókratiku, nasionalizmu, unidade no onestidade, prevene inflitrasaun interese rai liur ninian, akomoda diverjensia ideia hodi hetan solusaun ida ne’ebé ekilibriu no justu tuir konstituisaun haruka.

Nunee fiar katak desizaun neebe PR foti sei la hasusar povu no kontinua garante paz no estabilidade, minimiza konsekuensia momentu ba ekonómia, seguransa, edukasaun, paz no estabilidade. PR tenke kria kondisaun tranzitoriu neebé diak, atu bele transforma no tranzita estafeta lideransa demókratiku, ne’ebé nakonu ho esperitu nasionalizmu, patriotizmu, iha dever neebe altu husi jerasaun tuan ba jerasaun foun hodi kaer metin esperitu no prinsipiu asuwa’in husi jerasaun ba jerasaun. Garante no kaer metin relasaun diak entre instituisaun PNTL no F-FDTL, atu bele sai forsa no seguransa imparsial ba povu no rai doben Timor-Leste, hametin lutu hasoru ameasa interna no externa.

Uma Kreda Preokupa

Entretantu Dioseze Dili hasai ona komunidadu ba kada parokia atu organiza sarani sira hahu reza ba lider politika sira hamutuk hetan solusaun diak ba polemika politika neebe dadaun lao iha rai laran.

Tuir Amu Paroki Aimutin, Padre Imanuel Lelok Tallo katak relasiona ho situasaun politika neebe maka  dadaun lao, Dioseze  Dili liu husi Dom Virgilio Do Carmo da Silva  orienta estasaun igreja  sira hodi husu  sarani sira  reza  iha ida idak nia estasaun parokia, husu tulun atu loke politiku sira nia fuan no laran solusiona  situasaun politika iha rai laran.

“Ita  nia Amo Bispu orienta estasaun igreja iha Dioseze Dili laran komesa aban (ohin red) husi oras 5:00- 6:00 sarani sira hahu reza  iha ida idak nia estasaun parokia hodi husu tulun ba nai  ulun sira atu  buka dalan  hakalma situsaun poltika neebe dadaun lao inserteza,” dehan  Pe. Manuel Lelok Tallo ba STL iha igreja Aimutin, Dominggu (10/12/2017).

Iha komunikadu nee husu lider poltiku sira presiza buka dalan (Jalan Keluar) atu solusiona polemika politika neebe dadaun nee lao.

Ita labele hela deit ho situasaun sira hanesan nee ka ketegangan situasaun sira hanesan nee povu presiza moris iha situsaun ida neebe maka hakmatek, tanba nee maka igreja foti inisiativa hodi husu sarani sira reza iha igreja no kapela sira atu loke poltiku sira nia laran, fo laran ba malu neon ida atu bele solusiona situasaun politika neebe dadaun lao inserteza,” haktuir Pe.Imanuel.

Uma kreda katak komunidade nee laiha buat ida atu halo intervensaun maibe uma kreda husu ba sarani sira atu reza nafatin hodi nain haraik buat diak nafatin ba nian rain no povu moris diak nafatin.

Hanesan Amu Bispu Deocese Dili nian iha inisitiva rasik konvida ona parokia hotu hotu  kogregasaun hotu hotu kapela no estasaun hotu hotu  misionariu hotu hotu atu reza  tulun  ba diak rai Timor nian  ba lider sira rai nee nian atu  haduia aan  hadia fuan neebe diak  hodi kolabora ba malu hodi  hadia situasaun lori povu no nasaun nee ba oin ho diak liu tan,” relata Pe. Imanuel.

Amu Parokia Aimutin nee apela ba lider sira hamutuk fo liman ba maluk ho fuan mos laran ida tanba moris nee nian signifika boot liu maka tenke iha fuan boot halo diak ba malu tanba nee lider sira presiza fo lima ba maluk fuan mos hodi nunee bele lori nasaun no povu nee ba moris hakmatek.

“Ita tenke hatudu fuan mos ba malu iha nivel neebe deit iha politika iha servisu fatin hodi nunee labele iha lalaok ida neebe maka it abele dehan iha ketegagan ba maluk maibe oinsa ho laran ida atu bele alkasa buat dia, ida nee maka importante,” dehan Pe. Imanuel. Natalino Costa

Facebook Comments

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *