Lere hanoin, isu UNTAS laos foin maka mosu, maibe mosu kedas desde 1999, liu husi programa nahe biti boot. Isu ne’e mosu hikas iha tempu agora, tamba misaun Nasoens Unidas besik remata ona iha tinan 2012 mai. Ne’eduni, ema balun komesa hanoin atu haburas isu ida ne’e.
Nia esplika, isu UNTAS refere ba maun alin sira ne’ebe uluk lakohi ukun a’an, no sira agora sai Indonesia nian oan. “UNTAS ita bele hatete katak opozisaun husi ukun an ninian, foin lalais ne’e ita nia oan, ita nia joven sira parte husi UNTL sira foti kestaun ida ne’e, maibe ita nia maluk balun husu responsabilidade ba sira ne’ebe foti kestaun UNTAS atu ba hatan iha tribunal,” nia esplika.
Lere dala ida tan husu ba Timor oan tomak atu labele hamosu isu hodi ameasa integridade soberania Timor-Leste.
“Hau husu ba Timor tomak katak, ohin ita ukun a’an nudar pais ida soberanu, pais ida iha nia integridade. Timor oan hot-hotu labele bo’ok integridade Timor ninian, bainhira imi bo’ok ida ne’e problema bo’ot,” Lere hateten ba STL bainhira halo inagurasaun ba Hospital Liquiça, Kuarta (24/3).
Alende ida ne’e. Lere fo hanoin, Timor ne’e laos suku ida nian, maibe ida ne’e nasaun ida ne’ebe hari ho isin, hari ho ran. Se maka lakohi ukun a’an ba iha Indonesia, nia dalan maka ne’e deit. Se’e hakarak halo funu organiza iha ne’eba mai, Timor la hakiduk ba ema ida. Timor iha nia lia los maka to ohin loron Indonesia bele ho nia forsa ne’ebe bo’ot, maibe labele atu manan funu to’o ohin loron.
Nia mos husu ba Timor oan sira ne’ebe agora iha Indonesia, se’e hakarak mai, iha ne’e simu ho liman rua, se’e maka iha Timor hakarak ba ida ne’e laiha problema ida, maibe labele kria instabilidade iha Timor-Leste.
“Hanesan hau dehan, Timor ukun a’an hari ho ran ho ruin, ninia soberania maka labele bo’ok, bele halo timor naben mos, Timor ne’e Timor nafatin,” hatete Lere.
Lere dehan, naran hirak ne’ebe tama iha lista UNTAS ne’e uluk atu defende otonomia. Agora sira servisu iha Timor  hodi serbi governu, lahatene durante tinan sanulu nia laran, sira muda ona sira nia hanoin ka lae. Ida ne’e maka seidauk hatene maibe sira nia naran laos ema seluk, ema sira ne’ebe koinesidu otonomia maka agora sira nia naran sai nafatin ne’e.
“Sira ne’ebe lakohi ukun, fila ba Indonezia, odamatan nakloke. Karik sira tauk atu ba, hau maka fo seguransa to’o iha Atambua maka hau fila. Sira ne’ebe  hakarak mai, mai deit. Ami iha ne’e sei garante seguransa ba sira,” hatete Lere.
Antes ne’e, loron rua liu ba, Segundu Komadante Jeral PNTL, Komisariu Afonso de Jesus hateten, kona ba problema ida ne’e estudante sira hato’o ona sira nia petisaun ba Parlamentu Nasional no mos governu. Ne’eduni problema ida ne’e nia tendesius ba politiku sira nian. Komandu PNTL labele halo buat ruma, bainhira mosu ona asaun krimi maka polisia iha direitu atu ba kaer ema ne’ebe halo krimi.
“Ne’eduni ho ejijensia sira ne’ebe mai husi sosiedade sivil atu loke prosesu investigasaun, ami halo prosesu investigasaun tenke iha karta ruma mai husi leten dehan katak ami halo prosesu. Kuandu laiha orden ruma husi leten ami labele halo buat ruma,” nia dehan.
Relasiona ho asuntu ida ne’e, Presidente Consellu Nasional Joventudi Timor Leste (CNJTL), Leovigildo Hornain hanoin, bainhira polisia atu halo prosesu investigasaun ba kazu ida ne’e tenke proporsional no komprensivu, labele hare deit ba parte ida.
“Investigasaun laos deit ba estudante sira, maibe tenke ba mos sira ne’ebe naran tama iha lista UNTAS, hodi nune’e bele hatene lolos problema nia hun. Bainhira laiha investigasaun maka ita bele duun malu arbiru deit,” nia hanoin.
Entretantu Germano da Silva nudar Presidente Komisaun Fiskalizador Kamara Komersiu Industria  Timor Leste (CCI-TL), husu ba parte hot-hotu atu tuur hakmatek atu labele monu ba lasu isu UNTAS. Bainhira Timor oan monu ba lasu hirak ne’e, maka bele sobu unidade nasional. car

• Tweet
• Share

---