Maske durante nee governu aloka ona milaun ba milaun hodi halo pagamentu ba vitima krizi 2006 nian. Maibe osan hirak nee barak  gasta rai mamuk, hodi nunee problema pagamentu ba vitima krizi 2006 nian nunka bele hotu.
Kuaze lor-loron vitima krizi 2006 nian  nakonu iha Ministeriu Solidaridade Sosial (MSS), hodi ejiji no trata sira nia uma no riku soin nebe lakon iha krizi 2006. Maibe atendementu Ministeriu nee nian ladun masimu, hodi fo spasu boot ba calo no funsionariu kontratadu MSS balun  riku matak husi recibu file falsu nebe  funsionariu MSS kria, enkuantu vitima krizi 2006, kontinua la hetan direitu nebe merese sira hetan tuir politika governu AMP nian.
Pagamentu rekoperasaun IDP’s   to agora seidauk hotu, iha ligasaun ho recivu file uma nian barak tebes mosu iha prosesu inkrisaun  IDP’s iha rai laran. Iha inskrisaun nee familia uma kain ida hetan recivu file haat ka  lima maske uma ida deit. Nunee mos iha prosesu verifikasaun uma nebe halao husi funsionariu MSS, akompanha husi polisia Nasional Timor Leste, ho kareta mikrolet  lao haleu kapital Dili, barak verifika rai mamuk tanba uma sira nian  lolos  inan aman sira rejistu no verifika tiha ona ho recivu file seluk. Maske verifika rai mamuk, nebe asiste direita husi polisia, no funsionariu MSS nian, ema ho recivu file hirak nee kontinua hetan  osan, tanba iha dalan klaran mosu  negosiu entre ema nebe iha file ho funsionariu MSS. “Hau hare ho matan oinsa ema  verifika rai mamuk, mas hetan osan rekoperasaun U$ 4500, enkuantu verifika ema nebe iha uma hetan rekoperasaun la tuir kondisaun uma nebe aat ou hetan estragus iha krizi 2006  liu ba,” hatete Alcina Viana STL iha foin lalais nee.
Alen nee katak Alcina, calo barak faan recivu file ba vitima krizi, hodi nunee direitu vitima sira nian barak monu ba calo hirak bolsu,  tanba vitima barak sira rejistu liu husi IDP’s ou Suku la hetan numeru recibu file.  “Faan file  laos sigredu publiku iha lingkungan MSS. Nee  malorek deit, polisia sira mos hare hela,” hatete Alcina.
Vitima krize 2006  IDP’s Fatumeta, Zita Fernandes ho nomeru File 004846 hatete, asaun protestu nebe sira diriji  ho objetivu atu husu Governu tau atensaun ba vitima krizi 2006 nian nebe to agora seidauk hetan rekoperasaun.
“Ami nia uma too agora seidauk hetan pagamentu husi Ministeriu solidaridade Sosial,  tanba ne’e ami husi ba governu tenki tau atensaun ba problema nebe mak ami hasoru,” hatete  Zita.
Nia hateten, file nebe  oras ne’e daudauk iha vitima sira nia liman konsidera  ilegal, ho nunee  povu nebe sai vitima iha 2006, la bele hetan ona direitu nebe merese sira hetan. “Ami husu esplikasaun governu nian, tanba sa file sira nee governu konsidera ilegal, sera file nee ami mak halo ou governu mak halo,” argumenta  Zita.
Ministra Solidaridade Sosial (MSS), Maria Domingas Alves hatete, desijaun ba IDPS hotu  ona katak IDPs remata ona, iha ona komisaun ida mak identifika   fo lista ba  prezidente. “Prosesu ne’e taka tiha ona, se mak sente sai  vitima  ba iha ministeriu publiku, nia ba hato fali ministeriu publiku halo investigasaun ho didiak,  kuandu nia los aban bain rua tinan oin mai ita tau fali osan hodi halo pagamentu. Maibe ministeriiu publiku tenki hare nia los ka sala,” dehan Ministra MSS Domingas.
Nia husu  manifestante sira atu aprezenta sira nia kazu ba  ministeriu publiku hodi loke  investiagaun, inklui policia, bainhira iha  investigasaun komprova katak vitima hirak nee seidauk hetan rekoperasaun bele  propoin hikas  fali, tanba iha OJE 2011 laiha ona fundu ba rekperasaun IDP’s.
“Uluk ami hetan osan rektifikativu U$ 5 mil iha ami nia meja leten, husi 5 mil depois availiasaun iha  1000 (Mil) ital mak iha dereitu atu simu, hafoin prezidente fo tan lista nebe mak komisaun ne’e hato, lista  nebe mak komisaun hato 1800 bainhira ba halo analiza husi lista nebe iha balun tama tiha ona iha 5 mil, balun ema seluk simu tiha ona,”  esklarese Domingas.
MSS  katak Domingas halo konferensia de impreza hodi informa katak iha restu 480 familia  mak  sei bele  halo verifikasaun. Maibe sira lamosu ba iha tempu verifikasaun, sira la lori  kartaun eleitoral,   MSS  bolu  reprezentante komisaun ida nebe hatoo aan hanesan komisaun apoiu ba vitimas atu esklarese katak nia atu lori 480 ne’e mai atu bele halo prosesu.
Wainhira komisaun  hola tiha lista 1509 enves lori dokumentus 480 nian ne’e ba MSS tuir  orientasaun ba funsionariu  servisu durante tempu feriadu. Maibe mosu fali ho lista 1509,  identifika  dokumentu simu  U$ 4500,  balun U$ 1500.
 “Iha ultimu 30 Dezembro komisaun sira telefone nafatin MSS too  baku funsionariu MSS hadia too makina foto grafia no seluk tan. Hau ba hatoo duni problema nebe ba iha prokurador jeral tuir rezulusaun konselu ministru hato katak prosesu ne’e tenki taka duni ona no remata duni ona,” tenik Domingas. mj2

• Tweet
• Share

---